Ideate

Interactiemechanismen voor verantwoorde XR-gesprekstraining

Dit praktijkgerichte onderzoeksproject wil sector-overstijgende ontwerp- en didactische principes ontwikkelen én empirisch valideren voor immersieve (XR/IX) leeromgevingen waarin professionals complexe en (publiek) gevoelige gesprekken oefenen. De kernuitdaging: veel XR-simulaties zijn overtuigend, maar het is nog onvoldoende onderbouwd welke concrete ontwerpkeuzes professionals aantoonbaar helpen om in interactie vroeg te signaleren, af te stemmen, verantwoord te handelen en dat handelen uitlegbaar te maken, met expliciete aandacht voor publieke waarden (onder andere privacy, inclusie en transparantie). Het project vertrekt vanuit Discursieve Psychologie (DP) en Conversatieanalyse (CA): professioneel handelen wordt gezien als iets dat in real time in interactie wordt "gedaan" (via timing, formulering, beurtverdeling en herstel), en daarom ook observeerbaar en trainbaar is. Feedback in IX moet daarbij niet "personen scoren", maar terugkoppelen wat er interactioneel gebeurde en wat het effect was in de respons van de ander (next-turn bewijs). Om dit concreet te maken operationaliseert het project generieke, instelbare IX-ontwerpvariabelen ("ontwerpknoppen"): sequentieel ontwerp van gespreksactie (van opening tot afronding), beurtontwerp, timing en participatie (spreekruimte, stiltes, interrupties), positionering en verantwoording (grenzen, verantwoordelijkheid, normafweging), en herstel en afstemming (repair), waarbij "breuken" leerbaar worden gemaakt via replay en debrief. De aanpak omvat twee pilotrondes waarin varianten van IX onder gecontroleerde ontwerpcondities worden vergeleken (bijvoorbeeld met of zonder interactionele cues, realtime of via replay). Interactionele indicatoren uit logging en annotaties worden gecombineerd met leeruitkomsten uit replay en debrief, waar mogelijk met pre- en postmetingen en checks op coderbetrouwbaarheid. De beoogde opbrengsten zijn herbruikbare producten voor mkb-makers en publieke organisaties, waaronder een toolkit en ontwerpgids, een praktijkprotocol voor inzet en evaluatie (inclusief logging, replay en debrief), een rubric of checklist voor kwaliteitsborging, en een scenariobibliotheek met hergebruikvoorwaarden. Het project is georganiseerd in werkpakketten rond publieke waarden en governance, meten en debrief, formuleringen en cues, patronen, rubric en transfer, en kritieke momenten met replay en debrief, met iteratieve mijlpalen over 24 maanden en sturing door een stuurgroep.