Resultaten

Gehonoreerde projecten

Hier vind je onze gehonoreerde projecten die (mede) zijn ontstaan dankzij CIIIC-regelingen: van onderzoek tot demonstratieprojecten. Deze pagina blijft in ontwikkeling: naarmate binnen lopende regelingen nieuwe projecten worden gehonoreerd, zullen deze hier worden toegevoegd.

Achter de voordeur

Achter de Voordeur is een Mixed Reality-ervaring waarin ambtenaren mee aan tafel zitten met een inwoner die vastloopt bij de overheid. Samen met sleutelpersonen, regisseurs en professionele acteurs worden herkenbare situaties vertaald naar levensechte scenario's, bijvoorbeeld rond een onbegrijpelijke brief of een loket waar iemand niet verder komt. Na afloop volgt een reflectie. Dutch Rose Media/4DR Studios voert het haalbaarheidsonderzoek uit in samenwerking met BUas en de gemeente Eindhoven. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

AI-Avatar

Politieagenten worden continu geconfronteerd met onverwachte situaties waarin ze snel moeten handelen, hulpverlenen en informatie verzamelen. Realistische training is hiervoor essentieel, maar duur, tijdrovend en slecht schaalbaar. Met een AI-avatar – een digitale, mensachtige figuur aangestuurd door kunstmatige intelligentie – kunnen agenten via VR-brillen realistische scenario’s oefenen. De avatar wisselt flexibel tussen rollen zoals verdachte, getuige, slachtoffer of collega en reageert natuurlijk op de agent. Zo trainen agenten in een veilige, levensechte omgeving hun communicatie, inschatting en besluitvorming. Dit maakt het oefenen van onvoorspelbare situaties effectiever, efficiënter en eenvoudig schaalbaar.

AR Assistant

AR Assistant is de innovatieve applicatie voor AR brillen inzetbaar door politieagenten, om databronnen zo optimaal mogelijk te visualiseren tijdens dagelijkse operationele werkzaamheden. Door de AR Assistant kunnen agenten snel en doelmatig optreden wanneer nodig. Door enkel het opzetten van een AR bril, wordt de agent ondersteunt door meldingen, alarmeringen, predictive policing en kenteken herkenning. Veiligheid op straat en in publieke ruimtes staat in toenemende mate op de agenda bij de overheid, gemeentes en publieke instellingen. De Nederlandse Politie is hierin een essentiële schakel. De politie moet actueel blijven en werkzaamheden efficiënter uitvoeren zodat zij hedendaagse criminaliteit blijvend effectief kunnen bestrijden.

AR Inzicht

AR Inzicht: Transparante Stedelijke Ontwikkeling Siekerman Technology B.V. ontwikkelt een innovatieve AR-oplossing die gemeenten helpt effectiever te communiceren over stedelijke ontwikkelingen. Gebruikers van nieuwe AR-brillen zien contextrelevante informatie - tijdsduur, achtergrond en verwachte resultaten - op de exacte locatie van werkzaamheden. Bewoners hebben de mogelijkheid om direct te reageren en invloed uit te oefenen op projectinformatie en contact te leggen met uitvoerders. Het doel: overlast verminderen door betere informatievoorziening en het vergroten van draagvlak voor noodzakelijke stedelijke ontwikkelingen.

ASA (Augmented Situational Awareness assistent)

ASA is een augmented reality-assistent die politieagenten ondersteunt met directe en contextuele informatie in hun gezichtsveld via een AR-bril. Denk aan visuele markeringen van uitgangen, collega’s, voertuigen of gevarenzones, plus subtiele waarschuwingen voor naderende personen buiten het zichtveld. In situaties met rook of slecht zicht verbetert ASA de oriëntatie door beeldverwerking. Tegelijkertijd kan de agent live beeld delen met de meldkamer voor betere coördinatie. Deze haalbaarheidsstudie onderzoekt of ASA technisch uitvoerbaar is, praktisch inzetbaar binnen de politieorganisatie en of het bijdraagt aan veiliger, sneller en beter geïnformeerd optreden van agenten op straat.

Belletje Trek

Belletje Trek is een immersieve groepservaring waarin buurtbewoners samen een gesimuleerde crisissituatie beleven, zoals 3 dagen stroomuitval. Met hun eigen smartphone voeren deelnemers opdrachten uit en werken ze samen om de situatie het hoofd te bieden. Een app downloaden of technische kennis is niet nodig. De ervaring helpt bewoners elkaar beter kennen, elkaars kwaliteiten ontdekken en vertrouwen opbouwen. Belletje Trek is bedoeld als praktisch middel voor wijkprofessionals om sociale cohesie en zelfredzaamheid te versterken, juist binnen groepen die elkaar nog niet kennen. Zo wordt samenredzaamheid op een laagdrempelige en speelse manier geoefend. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

Beyond the Bubble

Beyond the Bubble is een consortium op het snijvlak van IX, ecologie en kunst, waarin een coöperatie van makers centrale positie inneemt. Het wil onderzoeken hoe IX mensen in staat stelt het perspectief van niet-menselijke organismen waar te nemen en ecologische empathie te ervaren. Het voorgenomen programma wordt opgebouwd rond thema's gebaseerd op de expertise van partners. Per thema vormen zich werkgroepen van makers en onderzoekers, die via veldwerk, artistiek onderzoek en testen in de praktijk immersieve ervaringen ontwikkelen voor een breed publiek

Black-out Event: immersive serious gaming voor samenredzame gemeenschappen

Black-Out Event is een mobiele, interactieve crisissimulatie waarin lokale gemeenschappen ervaren hoe zij elkaar kunnen helpen wanneer stroom, internet en andere voorzieningen wegvallen. In 72 minuten doorlopen deelnemers de eerste 72 uur van een landelijke black-out en maken zij met beperkte informatie keuzes voor hun eigen leefomgeving. De meeste crisisvoorbereiding bestaat nu uit passieve voorlichting: campagnes, websites, folders of bijeenkomsten. Die zijn nuttig, maar algemeen en bereiken vaak vooral mensen die al geïnteresseerd zijn. Black-Out Event kiest een andere route. De ervaring maakt crisisvoorbereiding gezamenlijk, praktisch en ervaarbaar en besteedt ook aandacht aan de sociaal-emotionele impact van een crisis. Deelnemers ontdekken wie kan helpen, welke plekken belangrijk zijn en welke afspraken nodig zijn. De opbrengst wordt vertaald naar een praktische kaart of toolkit voor de eigen buurt. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

BoX-R

BoX-R is een interactieve XR-leerervaring waarin bewoners ervaren wat langdurige stroomuitval betekent voor hun dagelijks leven. In een begeleide simulatie voor meerdere gebruikers oefenen zij met situaties als uitgevallen liften, lege telefoons, niet kunnen pinnen, beperkte informatie en het helpen van kwetsbare buren. BoX-R lost het probleem op dat traditionele communicatie over noodsituaties vaak te tekstueel, abstract of ingewikkeld is. De ervaring is bedoeld voor bewoners, met extra aandacht voor laaggeletterden, anderstaligen, ouderen en mensen in kwetsbare situaties. Sleutelpersonen van bijvoorbeeld bibliotheken, het Rode Kruis en woningcorporaties kunnen de ervaring inzetten om crisisvoorbereiding en zelfredzaamheid concreet, lokaal en toegankelijk te maken. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

BrightAR: samen zien wat je alleen niet ziet

Jongeren nemen risico's: rond alcohol, groepsdruk en grenzen verkennen. Sleutelpersonen staan dicht bij hun gemeenschap en willen daar iets mee. Maar vaak missen ze de middelen om een groep écht in beweging te krijgen. BrightAR geeft ze die middelen. BrightAR is een groepsgerichte, immersieve methodiek in de vorm van een fysieke werkkoffer. Sleutelpersonen gebruiken de koffer voor workshops met jongeren. Deelnemers ervaren via mixed reality de gevolgen van keuzes rond bijvoorbeeld alcohol en risicogedrag en vertalen deze ervaring samen naar concrete afspraken en vaardigheden. BrightAR versterkt de rol van sleutelpersonen als aanjager van bewustwording en gedragsverandering. De aanpak maakt maatschappelijke thema's bespreekbaar en helpt jongeren samen afspraken te maken en elkaar aan te spreken. Daarmee wil BrightAR niet alleen individueel bewustzijn, maar ook de samenhang binnen groepen en gemeenschappen versterken. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

BRIX

CIIIC lanceert een landelijk netwerk van vijf IX Labs: fysieke werkplaatsen verspreid over Nederland, waar iedereen met interesse in immersieve technologie terecht kan voor faciliteiten, kennis en apparatuur. Samen maken ze de stap van experiment naar toepassing kleiner — open, laagdrempelig en voor iedereen bereikbaar. BRIX is een netwerk van IX-labs in Brabant, waarin bedrijven en kennisinstellingen samenwerken. Samen helpen ze makers bij elke stap: van eerste idee en testen tot het klaarmaken voor de markt. Elk lab heeft eigen sterke punten: VR-ruimtes en rijsimulators bij Enversed, AI en workshops bij MindLabs, een filmstudio met motion capture bij BUas, een groot LED-scherm bij Fontys, onderzoekslabs bij Tilburg University en mixed reality en digital twins bij de TU/e.

CGI Indoor Explorer

CGI Indoor Explorer biedt situational awareness tijdens operaties van hulpverleners door via IX één integraal gedeeld beeld van de situatie te maken, in real-time en in 3D. Hulpverleners worden uitgerust met een 3D sensor, die hun positie bijhoudt en hun omgeving in kaart brengt. Dat beeld wordt op afstand real-time bekeken. Dit biedt waarde voor de politie en daarmee voor Nederland. CGI Indoor Explorer is bij CGI in ontwikkeling als innovatieproject. Dit haalbaarheidsonderzoek bekijkt de commerciële kansen van deze innovatie en de operationele waarde voor Nationale Politie. Het doel is om het gat tussen innovatie en daadwerkelijke inzet te verkleinen.

Consortium IX for Kids - The Immersive Circle of Play and Experience

Het consortium IX for Kids wil onderzoek doen naar het ontwerpen van IX specifiek voor kinderen, met een focus op inclusiviteit en ethiek. Hierbij wil het consortium verkennen hoe immersieve ervaringen fantasie, nieuwsgierigheid en kritisch denken bij kinderen van verschillende leeftijden kunnen prikkelen. De voorgenomen aanpak omvat een praktijkgericht artistiek onderzoek waarvoor het consortium samenwerkt met onder andere bibliotheken, ziekenhuizen en scholen. De uitkomsten worden vertaald naar een handboek, workshops en presentaties van prototypen op internationale festivals.

De Blikopener

Een crisis laat zien hoe belangrijk de sociale infrastructuur van een buurt is. De Blikopener is een hybride methode waarmee gemeenten, veiligheidsregio's en maatschappelijke organisaties samen met bewoners de lokale samenredzaamheid versterken. De methode maakt bewoners, sleutelfiguren, hulpbronnen, veilige plekken en informele netwerken zichtbaar via digitale toepassingen, fysieke interventies en community-activatie. Zo weten bewoners en professionals elkaar sneller te vinden vóór, tijdens en na een calamiteit, ook wanneer formele hulpverlening beperkt beschikbaar is. De Blikopener draagt bij aan sterkere buurten, want een buurt is sterker als je voor een crisis weet wie je buren zijn. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

De Drempel Over

De Drempel Over is een mobiele escape experience in een omgebouwde caravan. Sleutelpersonen ervaren hierin zelf hoe het is om als kwetsbare burger vast te lopen door bijvoorbeeld laaggeletterdheid, digitale uitsluiting en wantrouwen in de overheid. Een debrief na afloop koppelt deze ervaring direct aan het eigen werk. Sleutelpersonen begrijpen de problemen van hun doelgroep vaak wel in theorie, maar voelen ze niet. Daardoor sluit hun aanpak niet altijd aan bij wat kwetsbare burgers echt nodig hebben. De ervaring is bedoeld voor wijkteams, sociaal werkers en andere professionals die de brug vormen tussen burger en overheid. Door problemen niet alleen uit te leggen maar daadwerkelijk te ervaren, vergroot De Drempel Over het begrip voor kwetsbare inwoners en stimuleert het beter passende hulp en communicatie. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

De Sensorische Stad

De Sensorische Stad is een immersieve toolkit gericht op jongeren van 12 tot 16 jaar. Via IX, AR, VR, sensoren en een digital twin worden jongeren spelenderwijs betrokken bij stedelijke vraagstukken over biodiversiteit, klimaatadaptatie en leefkwaliteit. Op een hybride speellocatie in zowel virtuele als echte stadsnatuur, ervaren jongeren de waarde en rol van natuur in de stad. Ook ervaren ze hoe hun keuzes impact hebben op de kwaliteit van hun leefomgeving. De toolkit is schaalbaar, educatief inzetbaar en biedt beleidsmakers inzichten in de perspectieven van jongeren.

EGG: Hoe een immersieve kunst beleving over transitie doorwerkt in het dagelijks leven van mensen en groepen in een wijk

EGG is een grootschalige, zintuiglijk interactieve en lerende kunstinstallatie in de vorm van een ei die uitnodigt tot ontmoeting en gesprek over maatschappelijke systeemtransities. De sculptuur heeft een gladde, organische vorm. Bezoekers kunnen ertegenaan leunen, erop klimmen en zich er vrij omheen bewegen. Ze kunnen het ‘broedproces’ van een onbekend, fictief wezen in het ei zintuiglijk ervaren. Door inzet van augmented reality (AR) en sensortechnologie reageert EGG op warmte, licht en geluid. Hierdoor ontstaat een responsief en deels onvoorspelbaar systeem dat spontane ontmoetingen en gesprekken tussen omstanders over transities in de wijk uitlokt. Bij de uitvoering van het project en het onderzoek wordt de Richtlijn Publieke Waarden voor Immersive Experiences (CIIIC) gehanteerd als kader voor zorgvuldige omgang met bezoekers, data en maatschappelijke impact. Kunst en performance kunnen wezenlijke effecten hebben op empathie, betekenisgeving en perspectiefwisseling (Brown & Novak-Leonard, 2011; Broadhead & Hooper, 2024; Norton, 2015). De kennis over hoe dergelijke ervaringen doorwerken in dagelijks handelen, sociale relaties en wijkgebonden transitiepraktijken (Spaas, 2024; Horvath et al., 2025) is echter beperkt. Dit onderzoek richt zich op de vraag: hoe klinkt de installatie en haar ontwikkeling in de tijd door mensen en in wijkgebonden transitieprocessen (Vervoort et al., 2020)? En hoe kunnen de effecten van mens–kunst-interactie worden geduid in termen van waarden, relaties en gemeenschapsvorming (scaling deep), als basis voor een betekenisvolle doorvertaling naar andere contexten (scaling out) (Fraser, 2010 & 2023; Moore et al., 2015)? Het onderzoek brengt ervaringen, emoties, betekenissen en mogelijke verschuivingen in denken en handelen in kaart en bouwt met kwalitatief onderzoek voort op de data die de installatie genereert: • EGG als Canvas: bezoekers laten geschreven, getekende en materiële sporen achter; • EGG Radio: een participatief platform waar met name jongeren in gesprek gaan over hun ervaringen; • AR- en sensordata: die interacties, aandacht en resonantiepatronen zichtbaar maken.

EmpathieSim: wandel in de schoenen van kwetsbare burgers

EmpathieSim is een interactieve ervaring waarin sleutelpersonen zelf ervaren hoe het is om vast te lopen bij de overheid. Deelnemers kruipen in de huid van een inwoner die bijvoorbeeld een ingewikkelde brief krijgt of een website met DigiD moet gebruiken. Hun keuzes beïnvloeden zowel de uitkomst als de emoties van het personage. De oplossing is bedoeld voor sleutelpersonen, ambtenaren en beleidsmakers en wordt ontwikkeld voor gemeenten en uitvoeringsorganisaties. Sleutelpersonen zijn veel tijd kwijt om aan de overheid uit te leggen hoe ingewikkeld de problemen van inwoners zijn. En voor nieuwe helpers bestaat geen standaard inwerkmethode. Door inwonerssituaties zelf te beleven, ontstaat meer begrip voor waar mensen vastlopen. Zo kunnen sleutelpersonen inwoners beter helpen en kunnen beleidsmakers werken aan begrijpelijkere regels. Tijdens fase 1 onderzoekt Game Tailors of EmpathieSim haalbaar is: welke verhalen werken het best, welke vorm past (scherm of VR), en verandert de ervaring echt hoe mensen denken? Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

Enhancing Authentic Learning in Primary Care: Real-Time Immersive Experiences in Family Medicine Clerkships

In de opleiding geneeskunde wordt ook veel verwacht van IX-toepassingen, zeker gezien de personeelstekorten in de zorg. Studenten moeten met IX een passende en effectieve leerervaring doorlopen. De Universiteit Maastricht onderzoekt daarom samen met 2 huisartsenpraktijken hoe studenten door middel van IX echte patiëntconsultaties digitaal en live kunnen meemaken.

Ervaren, uitleggen, beslissen

Ervaren, uitleggen, beslissen: een IX stakeholdersparticipatie-framewerk Goede bedoelingen gaan soms verloren in de vertaling en positieve ideeën kunnen in negatieve kaders worden gevangen. Het flexibele IX stakeholderparticipatie-framework vernieuwt communicatie. Dit framework kan dienen als een AR-maquette met projecties die concepten tot leven brengen, of als een 3D-weergave op een traditioneel scherm in een buurthuis. Het doorbreekt miscommunicatie, transformeert de manier waarop ideeën worden gedeeld, maakt verbinding met anderen en resulteert in echte impact.

Ethiek verbeelden: bruggen slaan tussen analoge en digitale immersieve ervaringen

Dit project verkent hoe analoge en digitale vormen van immersieve ervaringen elkaar kunnen versterken binnen een onderwijscontext. Centrale onderzoeksvraag is hoe menselijke interactie, empathie en ethiek behouden blijven wanneer traditionele rollenspelsituaties worden aangevuld met digitale componenten. Het project streeft naar een geïntegreerd model dat zowel de kracht van face-to-face rollenspel als de mogelijkheden van digitale immersie optimaal benut. De eerder ontwikkelde IX ‘De Lifetimer’ dient als testcase voor een analoge immersieve ervaring waarin deelnemers gebruikmaken van fysieke hulpmiddelen, zoals naamkaartjes en eenvoudige rekwisieten. Deze setting benadrukt nabijheid, spontaniteit en emotionele betrokkenheid. De werking en impact van deze low-tech elementen worden systematisch onderzocht op aspecten zoals immersie, verbeeldingskracht en emotionele respons. Parallel daaraan wordt verkend hoe vergelijkbare effecten digitaal kunnen worden opgewekt, bijvoorbeeld via visuele effecten of immersieve audio. Deze digitale benaderingen worden getest en geëvalueerd aan de hand van proof-of-concepts. Het project ontwikkelt uiteindelijk een hybride brugmodel waarin de analoge en digitale IX-werelden op een betekenisvolle manier met elkaar worden verbonden en uitwisseling tussen beide domeinen wordt gestimuleerd. De beoogde resultaten omvatten: een theoretisch kader voor hybride immersieve leerervaringen, een reeks proof-of-concepts die de toepasbaarheid demonstreren, en een groeiend netwerk van analoge en digitale makers. Hiermee levert het project een concrete bijdrage aan de ontwikkeling van verantwoordelijke en toekomstbestendige immersieve ervaringen in educatieve omgevingen.

Experience the future, embrace the change: The potential of IX to create and leverage teachable moments and improve lifestyle behaviors in osteoarthritis patients

Een gezonde leefstijl is voor veel patiënten cruciaal, maar doktersadvies alleen leidt zelden tot blijvende gedragsverandering. Tilburg University onderzoekt of immersieve ervaringen bij artrosepatiënten zogeheten teachable moments kunnen creëren en versterken: momenten waarop een patiënt de gevolgen van een ongezonde leefstijl indringend beseft. In IX ervaren patiënten de langetermijngevolgen van hun gedrag op een emotioneel aansprekende manier, als aanjager van motivatie om gezonder te leven.

FeedbackReady: Ontwikkeling en validatie van VR-scenario's voor het versterken van feedbackvaardigheden van werkplekbegeleiders verpleegkunde

FeedbackReady ontwikkelt en valideert een VR-gebaseerde Immersive Experience (IX) om het vertrouwen in het feedbackgeven aan verpleegkundestudenten door werkplekbegeleiders in drie ziekenhuizen te versterken. Werkplekbegeleiders beschikken over voldoende kennis van feedbackmethodieken, maar ervaren onzekerheid en handelingsverlegenheid in emotioneel beladen situaties: wanneer een student defensief reageert, wanneer professioneel gedrag bespreekbaar gemaakt moet worden, of wanneer eerder gegeven feedback gering effect heeft gehad. Bestaande trainingen bieden onvoldoende oefenruimte voor precies dit type situaties. VR biedt een veilige omgeving om ze herhaalbaar te oefenen zonder directe consequenties voor de zorgpraktijk. In FeedbackReady onderzoeken Hogescholen Inholland en Windesheim, samen met OLVG, Spaarne Gasthuis, Noordwest Ziekenhuisgroep en The Simulation Crew, hoe een VR-gebaseerde interventie effectief ontworpen en duurzaam geïmplementeerd kan worden om de zelfeffectiviteit van verpleegkundige werkplekbegeleiders bij feedbackgeven te versterken. Het project loopt 24 maanden en omvat drie werkpakketten: het iteratief ontwerpen en testen van drie VR-scenario's, data-gestuurd gekozen op basis van surveyresultaten en contextanalyse-interviews, in co-creatie met werkplekbegeleiders (WP1), het toepassen en evalueren van de interventie in de werkpraktijk van drie ziekenhuizen (WP2) en het borgen en verspreiden van kennis via een open-access implementatiehandreiking, regionale workshops en een eindconferentie (WP3). FeedbackReady onderzoekt of ziekenhuizen immersive experiences effectief kunnen inzetten voor emotioneel geladen leersituaties, en valideert daarmee door het mkb ontwikkelde conversational-avatartechnologie in de complexe zorgcontext. De resultaten worden via Sigra, LOOV en DUTCH gedeeld met meer dan 80 Nederlandse ziekenhuizen. Zo draagt het project bij aan CIIIC-doelstelling 1 (kennis en methodieken voor het ontwerpen en ontwikkelen van verantwoorde IX) en doelstelling 3 (een sterk IX-ecosysteem dat samen innoveert, ontwikkelt, toepast en opschaalt), met als maatschappelijk effect een betere kwaliteit van stagebegeleiding, juist in een periode waarin de opleiding van verpleegkundigen onder toenemende druk staat door aanhoudende personeelstekorten.

Futures of Listening

Futures of Listening heeft een R&D-programma ontwikkeld op basis van het principe van 'luisteren naar een meerstemmige wereld'. Het consortium onderzoekt en ontwikkelt nieuwe vormen van immersieve creatie, luisteren en beleven door middel van ruimtelijk geluid, die ons begrip van de wereld verdiepen en maatschappelijke uitdagingen, zoals inclusiviteit en milieu-uitdagingen, addresseren. Tegelijkertijd streeft het ernaar ruimtelijk geluid duurzaam te verankeren als een artistieke en technologische discipline binnen de bredere IX-sector, de kwaliteit van ruimtelijke geluidservaringen te verbeteren, nieuwe vormen van luisteren en kennisoverdracht te stimuleren en de internationale positie en toegankelijkheid te versterken. Het activiteitenprogramma bestaat uit een reeks activiteiten, gerealiseerd door middel van een gemeenschapsgerichte aanpak met makers en onderzoekers. De kern wordt gevormd door een residentieprogramma waarin makers - op uitnodiging en via open calls - samenwerken met onderzoekers en ontwikkelaars. Hierin werken ze aan het ontwikkelen van prototypen van immersieve creaties, zintuiglijke storytelling, immersief luisteren en het verweven van de relatie tussen inclusiviteit, mensen en niet-mensen. Er worden vier elkaar versterkende onderzoeksgebieden ontwikkeld (‘message’, ‘perception’, ‘technology’, and ‘place & access’). Dit wordt ondersteund door kennisdeling en open-source tools, interfaces en instrumenten via symposia, een online platform en een afsluitende publicatie. Andere activiteiten zijn onder meer internationale evenementen, workshops, onderwijs en mentorschap.

GausScape: Evaluating 3D Gaussian Splatting for Spatial Understanding in Greenhouse Environments

In de glastuinbouw moeten operators optimale groeiomstandigheden voor gewassen bewaken. Wageningen University & Research (WUR) richt zich samen met 2 mkb-bedrijven op de vraag: welke gewenste en ongewenste effecten heeft een specifieke 3D-techniek (Gaussian Splatting) op het werkproces, de waarneming en de besluitvorming van operators, in tegenstelling tot de huidige techniek? Bovendien zijn de inzichten uit dit onderzoek mogelijk relevant voor andere sectoren.

Gedeelde inzichten in interactionele en impactvolle XR

XR-leeromgevingen — zoals VR-simulaties en interactieve trainingsscenario’s — worden steeds vaker ingezet in de zorg, communicatie, veiligheid en publieke dienstverlening. Ze helpen professionals lastige gesprekken te oefenen, complexe situaties te analyseren en veilig te experimenteren met nieuw gedrag. Ondanks deze groei is nog onvoldoende duidelijk welke didactische en ontwerpkeuzes deze omgevingen effectief, inclusief en verantwoord maken. Het project Gedeelde inzichten in interactionele en impactvolle XR onderzoekt hoe immersieve leeromgevingen zo kunnen worden ontworpen dat zij leren, reflectie en betekenisvol professioneel handelen ondersteunen. Daarbij staat niet de technologie centraal, maar de ervaring van gebruikers: hoe zij navigeren, interpreteren, feedback verwerken en inzicht krijgen in digitale besluitvormingsprocessen. Samen met XR-makers en partners uit zorg en publieke sector analyseren we bestaande toepassingen — zoals VR-Gedeelde Smart en de BEP-omgevingen — en verzamelen we ervaringen van ontwerpers, zorgprofessionals, communicatieadviseurs en omgevingsanalisten. We bouwen voort op bestaande, al langdurig gebruikte XR-leeromgevingen en een bewezen samenwerkingsverband, waardoor we geen nieuwe technologie hoeven te ontwikkelen en de middelen volledig kunnen inzetten voor onderzoek, analyse en validatie. Door hun praktijkkennis te koppelen aan inzichten uit gespreksanalyse, user experience design, adoptietheorieën en smart education ontwikkelen en valideren we een set generieke ontwerp- en didactische principes voor effectieve en verantwoorde XR-leeromgevingen. Deze principes richten zich op onder meer helderheid, interactie, reflectie, toegankelijkheid en waardenbewust ontwerp. De resultaten leveren schaalbare kennis op voor de brede XR-sector: van ontwerpstudio’s en publieke organisaties tot opleiders die met immersieve technologie werken. Daarmee draagt het project bij aan meer verantwoorde en inclusieve inzet van XR in de samenleving en biedt het concrete handvatten voor digitale besluitvorming en complexe communicatie.

GrondGids

De GrondGids is een interactieve tool van Studio Metaform en Bright die bewoners op speelse wijze verbindt met hun ondergrondse buurt. Door klimaatverandering, de energietransitie en netcongestie komt de (ondergrondse) openbare ruimte steeds meer onder druk te staan. De GrondGids maakt ondergrondse systemen zoals energie, water, data en groen zichtbaar en begrijpelijk. Dit maakt inzichtelijk dat keuzes binnen huishoudens samenhangen met de ontwikkelingen in de openbare ruimte. De GrondGids zorgt voor een integrale benadering waarbij mensen geïnformeerde keuzes kunnen maken, hun leefomgeving begrijpen en samen zorgdragen voor duurzame ontwikkeling.

Handsfree Intelligence: De Mixed Reality Gedachtenkamer voor de Tactische Recherche

Een AI-gedreven Mixed Reality applicatie die de tactische recherche realtime ondersteunt bij onderzoek, scenariodenken en administratieve taken op een plaats delict. De applicatie combineert MR en kunstmatige intelligentie. Zo bieden zij onderzoekers een "gedachtenkamer" waarin zij bewijsmateriaal kunnen visualiseren, markeren en analyseren. Dit vermindert de administratieve lasten en verbetert de kwaliteit en snelheid van opsporingsprocessen. Dit draagt bij aan een efficiëntere rechtshandhaving.

HEFT: Heritage for the Future

HEFT: Heritage for the future – expanding the IX ecosystem for embodied cultural experiences HEFT heeft als doel het IX-veld te versterken en te ontwikkelen door systemische uitdagingen - beperkingen in schaalbaarheid, ontoegankelijke openbare ruimtes, lage vindbaarheid - te overbruggen door middel van artistiek onderzoek. Het consortium richt zich op de ontwikkeling van artistieke methodologieën die de belichaamde kwaliteiten van IX omarmen, collectieve betrokkenheid bevorderen en schaalbaar behoud en versiebeheer (erfgoed) mogelijk maken voor toegang op lange termijn. Het project operationaliseert vijf kerndoelstellingen ('reimagine', 'unite', 'sustain', 'empower' en ' safeguard'). De belangrijkste bijdrage van het consortium is het genereren van fundamentele, sectorbrede en overdraagbare kennis en instrumenten. Het activiteitenprogramma wordt uitgevoerd via vijf onderling verbonden werkpakketten, waarbij de nadruk ligt op artistiek onderzoek door middel van ontwerp met behulp van IX-prototypes van makers. Belangrijke resultaten zijn onder meer het kader voor belichaamde ontwerpmethoden, toolkits, richtlijnen en aanbevelingen voor beleid en internationale ondersteuning. De inspanningen monden uit in een internationale conferentie en de integratie van de resultaten in onderwijsprogramma's. Een duurzaamheidsplan waarborgt de langetermijnimpact en de toepassing van de resultaten.

HoloCollab

HoloCollab is een concept voor een mixed reality co-planning tool die integrale, stedelijke planvorming versnelt en verbetert. In plaats van stapels losse tekeningen en statische 2D-kaarten, krijgen betrokkenen 1 gezamenlijke 'holografische' projectomgeving. Met een mixed reality-headset bekijken beleidsmakers, ontwerpers en uitvoerders een virtuele 3D-maquette van het plangebied midden op de vergadertafel. Zo verkennen ze samen verschillende ontwerpopties, plaatsen ze ruimtelijke notities en visualiseren ze wijzigingen. Dit gedeelde interactieve beeld voorkomt miscommunicatie en versnelt de besluitvorming in stedelijke projecten.

Immersive platform

Immersive platform: inzichtelijk maken van de gecombineerde impact van de stedelijke ontwikkeling aan stakeholders via 3D-omgevingen Binnen dit project wordt een laagdrempelig en immersive platform ontwikkeld, waarmee ook niet-technische gebruikers nog voor de realisatie toekomstige omgevingsplannen op een toegankelijke manier ervaren. Het platform maakt het mogelijk om alle betrokken partijen, van burgers tot beleidsmakers, al in een vroeg stadium digitaal te betrekken bij stedelijke ontwikkeltrajecten. De te ontwikkelen (immersive) tools nemen stakeholders actief mee in het proces. Dit vergroot het draagvlak en leidt tot efficiëntere besluitvorming, met als resultaat een besparing in tijd en kosten.

ImmersiveValidMovement: Validatie van consumenten-XR voor verantwoorde fysiotherapie oefeningen

In de fysiotherapie wil men immersieve-ervaringen (IX), zoals XR-serious games inzetten om zowel patiënten te motiveren, als hun de oefeningen correct uit te laten voeren. VerseUS Games heeft daartoe XR-oefenvormen ontwikkeld die gebruikmaken van ingebouwde sensoren van consumenten-XR-brillen (zoals Meta Quest en Pico) om bewegingen van patiënten te registreren. Het is echter onduidelijk in hoeverre deze data voldoende betrouwbaar en valide zijn om klinisch relevante gewrichtshoeken te beoordelen, met name bij patiënten met complexe schouderklachten. ImmersiveValidMovement richt zich daarom primair op “new methodological approaches to measuring usability and effectiveness of IX”. We ontwikkelen en valideren methoden om uit XR-sensordata (headset en hand-controllers) bewegingen van hoofd, nek, schouder en elleboog af te leiden en deze op hun betrouwbaarheid te beoordelen. We ontwikkelen geen nieuwe IX-software of hardware, maar werken met bestaande VerseUS-games en consumenten-XR-brillen. De nadruk ligt op meetmethoden, analysetechnieken en verantwoord gebruik. In werkpakket 1 (eerste drie maand) doen we het voorbereidende werk. We specificeren samen met fysiotherapeuten (FlevoFysiotherapie) welke gewrichtshoeken en variabelen van belang zijn voor een correcte uitvoer van de voorgeschreven oefening (positie, snelheid, versnelling; in een globaal assenstelsel en/of relatief tov lichaamssegmenten). VerseUS games verzorgt de XR-omgeving en doet het technische werk om de dataverzameling uit de headset tijd gesynchroniseerd te exporteren. UMCG verzorgt het onderzoeksprotocol, regelt de ethische goedkeuring en beschikt over de benodigde onderzoekslabs voor de uitvoering van het onderzoek. In werkpakket 2 voeren we vervolgens het validatieonderzoek uit waarbij de XR-metingen worden vergeleken met de gouden standaard (bijvoorbeeld Vicon of Optotrak) aanwezig in het UMCG. Betrouwbaarheid en validiteit worden bepaald met onder andere ICC, Bland–Altman-plots, correlaties en RMSE. Het UMCG levert op basis van dit onderzoek een rapport over de validiteit en betrouwbaarheid van de VerseUS XR oefeningen, gemeten door de sensoren uit de commerciële headsets. Op basis hiervan kan de doorontwikkeling plaatsvinden.

In Their World: neurodivergentie ervaren met Immersive Technology

In Their World is een immersive technologie die sleutelpersonen en overheidsmedewerkers laat ervaren hoe contact met de overheid kan voelen voor neurodivergente inwoners, zoals mensen met autisme of ADHD. Via realistische VR-scenario's ervaren gebruikers de invloed van prikkels, taalgebruik, tijdsdruk en sociale situaties. Vervolgens oefenen zij met communicatie en aanpassingen die het contact toegankelijker maken. De oplossing helpt professionals om neurodivergente behoeften eerder te herkennen en beter aan te sluiten bij inwoners. Daarmee versterkt In Their World empathie en inclusieve communicatie en draagt het bij aan een betere verbinding tussen overheid en burgers. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

Inside Out Outside In (IOOI)

Inside Out Outside In is een consortium op het snijvlak van artistiek onderzoek, geestelijke gezondheidszorg en neurowetenschap. Uitgangspunt is dat menselijk bewustzijn zich niet beperkt tot de hersenen, maar een lichamelijk proces is in relatie tot externe factoren en andere organismen. Het consortium wil onderzoeken hoe medische technologieën en wetenschappelijke inzichten hierover kunnen bijdragen aan embodied en multi-user immersieve ervaringen. Het te ontwikkelen programma bestaat uit artistieke onderzoekstrajecten en een broedplaatsprogramma voor nieuw talent, met als doel meer begrip van mentale gezondheid en nieuwe werkwijzen voor het bredere IX-veld.

Interactiemechanismen voor verantwoorde XR-gesprekstraining

Dit praktijkgerichte onderzoeksproject wil sector-overstijgende ontwerp- en didactische principes ontwikkelen én empirisch valideren voor immersieve (XR/IX) leeromgevingen waarin professionals complexe en (publiek) gevoelige gesprekken oefenen. De kernuitdaging: veel XR-simulaties zijn overtuigend, maar het is nog onvoldoende onderbouwd welke concrete ontwerpkeuzes professionals aantoonbaar helpen om in interactie vroeg te signaleren, af te stemmen, verantwoord te handelen en dat handelen uitlegbaar te maken, met expliciete aandacht voor publieke waarden (onder andere privacy, inclusie en transparantie). Het project vertrekt vanuit Discursieve Psychologie (DP) en Conversatieanalyse (CA): professioneel handelen wordt gezien als iets dat in real time in interactie wordt "gedaan" (via timing, formulering, beurtverdeling en herstel), en daarom ook observeerbaar en trainbaar is. Feedback in IX moet daarbij niet "personen scoren", maar terugkoppelen wat er interactioneel gebeurde en wat het effect was in de respons van de ander (next-turn bewijs). Om dit concreet te maken operationaliseert het project generieke, instelbare IX-ontwerpvariabelen ("ontwerpknoppen"): sequentieel ontwerp van gespreksactie (van opening tot afronding), beurtontwerp, timing en participatie (spreekruimte, stiltes, interrupties), positionering en verantwoording (grenzen, verantwoordelijkheid, normafweging), en herstel en afstemming (repair), waarbij "breuken" leerbaar worden gemaakt via replay en debrief. De aanpak omvat twee pilotrondes waarin varianten van IX onder gecontroleerde ontwerpcondities worden vergeleken (bijvoorbeeld met of zonder interactionele cues, realtime of via replay). Interactionele indicatoren uit logging en annotaties worden gecombineerd met leeruitkomsten uit replay en debrief, waar mogelijk met pre- en postmetingen en checks op coderbetrouwbaarheid. De beoogde opbrengsten zijn herbruikbare producten voor mkb-makers en publieke organisaties, waaronder een toolkit en ontwerpgids, een praktijkprotocol voor inzet en evaluatie (inclusief logging, replay en debrief), een rubric of checklist voor kwaliteitsborging, en een scenariobibliotheek met hergebruikvoorwaarden. Het project is georganiseerd in werkpakketten rond publieke waarden en governance, meten en debrief, formuleringen en cues, patronen, rubric en transfer, en kritieke momenten met replay en debrief, met iteratieve mijlpalen over 24 maanden en sturing door een stuurgroep.

Intergenerationeel en spelenderwijs naar een weerbare samenleving

HackShield onderzoekt een immersieve spelervaring waarin kinderen samen met ouders en grootouders oefenen met crisissituaties zoals cyberincidenten, desinformatie en stroomuitval. Game-based learning, bordspel- en escape-roomelementen worden verkend om gesprek, samenwerking en samenredzaamheid tussen generaties te stimuleren. De bijdrage aan sociale cohesie begint klein: bij het gesprek tussen generaties dat nu vaak uitblijft. De ervaring kan aansluiten op het bestaande HackShield-programma, zodat thema's terugkomen op school en thuis. Via scholen, gemeenten en bibliotheken kan de aanpak meerdere generaties bereiken. Door samen te oefenen, ontstaat niet alleen meer weerbaarheid, maar ook een sterkere verbinding tussen gezin, buurt en wijk. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

IX3

CIIIC lanceert een landelijk netwerk van vijf IX Labs: fysieke werkplaatsen verspreid over Nederland, waar iedereen met interesse in immersieve technologie terecht kan voor faciliteiten, kennis en apparatuur. Samen maken ze de stap van experiment naar toepassing kleiner — open, laagdrempelig en voor iedereen bereikbaar. IX3 is een nieuw lab in Amsterdam waarin Amaze, ARTIS-Planetarium, ENTR en Nxt Museum samenwerken. Ze helpen makers bij het hele proces: van eerste idee en testen tot het tonen aan publiek en verspreiden. Alles is te boeken via één portaal, met open dagen om binnen te lopen. Elke partner brengt eigen kennis mee: van koepelprojecties tot muziek, VR en 3D-opnames. Hogescholen en onderzoekers zoals de HvA en het CWI doen ook mee. IX3 staat open voor makers, musea, scholen, maatschappelijke organisaties én bedrijven die hun ideeën willen ontwikkelen, testen met echt publiek en naar buiten brengen.

IXcel-BAZ: Ontwikkeling en validatie van immersieve leeromgevingen voor schaalbaar en overdraagbaar opleiden in de regionale Basis Acute Zorg

De opleiding binnen de Basis Acute Zorg (BAZ) staat onder druk door toenemende zorgvraag, personeelstekorten en hoge werkdruk. Tegelijk worden vergelijkbare competenties momenteel per afdeling (IC, SEH, CCU, AOA) verschillend aangeleerd en beoordeeld, wat leidt tot inefficiëntie en beperkte overdraagbaarheid van vaardigheden. Er is daarom behoefte aan een schaalbare en overdraagbare opleidingsaanpak die generieke en contextspecifieke competenties systematisch structureert. Het IXcel-BAZ-project ontwikkelt en valideert een modulair opleidingsmodel voor de regionale acute zorg, waarin EPA-gebaseerde competenties worden onderscheiden in generieke en contextspecifieke componenten. Dit model wordt ondersteund door immersieve leeromgevingen (IX), waarmee vaardigheden veilig, gestandaardiseerd en herhaalbaar kunnen worden getraind. Het project hanteert een praktijkgerichte, iteratieve aanpak, bestaande uit analyse van bestaande opleidingspraktijken, co-design van het opleidingsmodel met stakeholders, implementatie in een real-life opleidingssetting en een systematische evaluatie van effectiviteit en toepasbaarheid. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar leeruitkomsten, maar ook naar implementatie, adoptie en opschaalbaarheid. De verwachte resultaten zijn een gevalideerde methodiek voor het structureren van EPA-competenties, een overdraagbaar opleidingsmodel en een implementatieaanpak voor IX in de acute zorg. Deze resultaten worden direct toegepast binnen de regio en actief gedeeld via bestaande zorgnetwerken. Het project draagt bij aan efficiënter, veiliger en schaalbaar opleiden van zorgprofessionals en levert toepasbare kennis op voor de brede implementatie van immersieve technologie in de publieke sector.

LifeSwap XR: ervaar de wereld achter de voordeur

LifeSwap XR is een immersive leer- en reflectie-ervaring voor sleutelpersonen en professionals in het sociaal domein. Gebruikers doorlopen realistische XR-scenario's rond bijvoorbeeld schuldhulp en bestaanszekerheid, ervaren verschillende perspectieven en maken keuzes. Begeleide reflectie vertaalt de ervaring naar concrete handelingsopties en werkafspraken. De innovatie is geen losse VR-beleving, maar een schaalbare leer- en reflectieaanpak die lokaal kan worden ingezet en later kan worden uitgebreid naar andere gemeentelijke domeinen, zoals Wmo, participatie, jeugdhulp en inburgering. De oplossing is bedoeld voor onder meer wijkteamprofessionals, sociaal werkers, klantcontact- en beleidsmedewerkers. LifeSwap XR helpt professionals de leefwereld van inwoners beter te begrijpen, zorgvuldiger te communiceren en passender door te verwijzen. Zo wil het bijdragen aan meer vertrouwen en minder uitval in publieke dienstverlening. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

Lost in Immersion

Dit onderzoeksproject onderzoekt hoe interactieontwerp cognitieve overbelasting in virtual reality (VR) beïnvloedt. Het doel is om impliciete ontwerpkennis om te zetten in praktische, onderbouwde richtlijnen voor VR-ervaringen die gebruikers betrekken zonder ze te overweldigen. De bestaande VR-ervaring Lacuna (2025) dient als testcase om de invloed van cognitieve (over)belasting in VR te onderzoeken. Zo vult het project een kennisleemte in gebruikersgericht immersief interactieontwerp. Het onderzoeksontwerp krijgt vorm in rondetafelsessies met consortiumpartners, de netwerken van AIA en CIIIC en in interviews met producenten. Daarmee worden de experimenten ingericht en wordt impliciete ontwerpkennis uit andere projecten vastgelegd. In de studie worden verschillende versies van geselecteerde Lacuna-fragmenten vergeleken, waarin interacties meer of minder subtiel of expliciet zijn. Ongeveer 100 deelnemers worden willekeurig over de condities verdeeld; het team meet cognitieve belasting, betrokkenheid, houding en herinnering van de inhoud met vragenlijsten en een geheugentest. Een aanvullende interviewstudie verdiept de inzichten. Door te valideren hoe interacties cognitieve belasting, houding, betrokkenheid en herinnering in balans brengen, leveren de bevindingen generaliseerbare en theoretisch onderbouwde ontwerpprincipes op waar veel producenten in de XR-sector baat bij kunnen hebben. Breder wil het project ontwerpers, docenten en culturele organisaties helpen immersieve ervaringen te maken die helderder, toegankelijker en effectiever zijn. De resultaten worden verwerkt in onderwijsprogramma's, presentaties voor de sector en conferentiepapers.

May I ask you a question? A large-scale experiment examining the effectiveness of a multimodal, conversational digital dietitian on nutritional knowledge in virtual reality

Diëtisten spelen een sleutelrol in de zorg, maar er dreigt een tekort aan goed opgeleide professionals. Wageningen University & Research onderzoekt daarom een immersieve digitale diëtist: in VR leren patiënten over porties, energiedichtheid en voedselbereiding door zelf virtuele maaltijden te bereiden. Centraal staat de vraag of gespreksmogelijkheden en non-verbale communicatie van de virtuele diëtist - vragen stellen, gebaren, gezichtsuitdrukkingen - het leereffect verder versterken.

MIX

CIIIC lanceert een landelijk netwerk van vijf IX Labs: fysieke werkplaatsen verspreid over Nederland, waar iedereen met interesse in immersieve technologie terecht kan voor faciliteiten, kennis en apparatuur. Samen maken ze de stap van experiment naar toepassing kleiner — open, laagdrempelig en voor iedereen bereikbaar. Het MIX Lab in Hilversum helpt makers bij het overbruggen van de stap tussen experiment en professionele productie. Denk aan virtual production, motion capture, AI, spatial audio en VR. Samen met partners als Beeld & Geluid, Media Campus NL, de HU, HKU en UU biedt het lab één plek waar onderzoek, onderwijs en productie samenkomen: van eerste idee tot een werkend eindproduct. Het lab beschikt over een grote studio met LED-schermen, motion capture, 3D-scans, spatial audio én mobiele opnamesets. Zo kunnen makers hun ideeën testen onder echte werkomstandigheden en direct doorontwikkelen naar de markt.

Mosaic

Mosaic is een interactieve VR-film waarin deelnemers letterlijk in de schoenen van de ander stappen: de ambtenaar ervaart het leven van de burger en andersom. In het tweede deel ontmoeten beide perspectieven elkaar in een confrontatiescène waarin deelnemers gezamenlijk dilemma's beantwoorden. De sleutelpersoon selecteert thema's die in de eigen gemeenschap spelen en begeleidt het nagesprek. In fase 1 onderzoekt Scopic Labs welke thema's, scenario's, ethische kaders en begeleidingsprotocollen de meeste impact opleveren. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

Multifunctioneel AR-systeem voor Real-time Visuele herkenning

Het systeem gebruikt AR brillen met ingebouwde camera’s en krachtige AI om vanuit het gezichtsveld van de agent automatisch kentekens, voertuigen en persoonskenmerken te herkennen. Dit maakt het systeem bijzonder geschikt voor inzet binnen de domeinen TBB, TBP en forensisch onderzoek. Ook kunnen agenten het systeem gebruiken bij operationele taken op straat, waar real-time herkenning cruciale operationele waarde toevoegt. Informatie wordt direct visueel geprojecteerd in de bril, zodat agenten handsfree kunnen werken. De bediening gebeurt via subtiele hand- en oogbewegingen of app-integraties. Dit maakt snelle herkenning en besluitvorming mogelijk tijdens surveillance, incidenten en verkeerscontroles. Hierbij blijft continue situationele awareness behouden.

Onzichtbare Helden: immersive buurttraining voor collectief handelen in crises

Onzichtbare Helden is een buurttraining in mixed reality waarin bewoners samen een crisis in hun eigen wijk beleven. Met een VR-bril zien zij digitale crisisinformatie over hun eigen straat, bijvoorbeeld bij langdurige stroomuitval, hoogwater of een hittegolf. Ze oefenen samen welke rol zij zelf en hun buren kunnen spelen. De training is bedoeld voor gemeenten en veiligheidsregio's om bewoners voor te bereiden op situaties waarin hulpdiensten niet overal tegelijk kunnen zijn. De bijdrage aan sociale inclusie en cohesie zit hierin: buren die elkaar nauwelijks kenden, beleven samen iets betekenisvols en ontdekken elkaars kracht, ongeacht taal, achtergrond of opleiding. Iedereen heeft iets te bieden. Zo groeit vertrouwen in de straat, ook buiten crisissituaties. De eerste klanten zijn gemeenten en veiligheidsregio's. In fase 1 onderzoekt Inner Group de haalbaarheid in 2 proeftuinen, samen met de brandweer, Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond, immersive-ontwerpers (Framespace) en welzijnsorganisaties. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

Participate-360

Participate-360: participatie, data en visualisatie in de leefomgeving ReGreeny ontwikkelt een digitaal 3D-platform waarmee bewoners, ontwerpers en gemeenten samen plannen kunnen maken voor hun straat of wijk. In veel buurten is het moeilijk om goede keuzes te maken over bijvoorbeeld vergroening, verkeer en wateropvang, omdat deze onderwerpen ingewikkeld zijn en elkaar beïnvloeden. Met dit platform zien gebruikers direct wat het effect is van hun keuzes, waardoor plannen sneller en beter worden afgestemd. Dit helpt om misverstanden en vertraging te voorkomen en zorgt voor meer draagvlak onder bewoners.

PerspectiveXR

PerspectiveXR ontwikkelt een nieuwe manier van burgerparticipatie voor stedelijke ontwikkeling. Via een immersieve XR-ervaring ervaren bewoners letterlijk elkaars perspectieven over bouwplannen in hun wijk. Dit vermindert conflicten en polarisatie bij nieuwe ontwikkelingen. Het project bouwt voort op eerder succesvol onderzoek in Zweden en past dit aan naar de Nederlandse situatie. In 6 maanden maakt Future of Now een werkend prototype en test dit met gemeenten en bewoners. Het doel is om participatie toegankelijker en effectiever te maken, waardoor stedelijke ontwikkeling sneller en met minder weerstand plaatsvindt.

Placemaking Immersive

Stipo en Orb Amsterdam onderzoeken hoe fysieke participatietools voor stedelijke ontwikkeling om te zetten in een digitale, immersieve toepassing. Met virtual en mixed reality onderzoeken ze hoe burgers, beleidsmakers en ontwikkelaars beter inzicht krijgen in de samenhang en impact van ruimtelijke keuzes. De beoogde IX-oplossing maakt participatie toegankelijker en stelt verschillende stakeholders in staat om vanuit hun eigen perspectief feedback te geven en cocreatie mogelijk te maken. Dit helpt bij het verbeteren van besluitvorming, het voorkomen van ongewenste neveneffecten en het creëren van een breder draagvlak bij complexe stedelijke opgaven. Denk hierbij aan woningbouw, duurzaamheid en bereikbaarheid.

PLAN Configurator

PLAN is een digitale tool waarmee gemeenten en projectontwikkelaars ruimtelijke plannen op begrijpelijke wijze presenteren aan bewoners. Tijdens participatieavonden visualiseert het aanpassingen direct in realtime binnen een fotorealistische 3D-omgeving voorzien van ingescande data. Inwoners zien hierdoor onmiddellijk het effect van hun input, wat leidt tot meer vertrouwen en betrokkenheid. PLAN sluit aan bij de participatieverplichting uit de Omgevingswet. Het stelt overheden en initiatiefnemers in staat om plannen transparant en inzichtelijk te communiceren en burgers al in een vroeg stadium te betrekken bij ruimtelijke besluitvorming.

Planning & Real-time IX Scenario Maker

PRISM is een AI-ondersteunde VR-scenario-builder waarmee politiemensen zonder technische kennis realistische omgevingen en scenario’s kunnen bouwen en aanpassen. Met spraak en eenvoudige bouwblokken kunnen eerdere incidenten worden nagebouwd en nieuwe situaties worden voorbereid, bijvoorbeeld voor crowd control of dreigingsscenario’s. De tool verkort de ontwikkeltijd van XR-trainingen drastisch en maakt het delen en hergebruiken van scenario’s landelijk mogelijk. In fase 1 onderzoeken ze de technische haalbaarheid, gebruikersacceptatie en het economisch perspectief van een proof-of-concept voor deze AI-gestuurde IX scenario-builder.

Polaris: Real-time Situational Intelligence voor het Politiewerk van de Toekomst

Polaris is een nieuw platform dat politieagenten ondersteunt met realtime informatie tijdens hun inzet. Het systeem brengt data uit verschillende bronnen samen, interpreteert deze en vertaalt deze naar begrijpelijke visuele signalen. Deze signalen zijn vervolgens zichtbaar op verschillende devices waaronder; desktop, mobiele apparaten en in het bijzonder AR-devices. Daarmee krijgen agenten direct inzicht in wat er in hun omgeving gebeurt, zoals veranderingen in dreigingsniveau of relevante meldkamerinformatie. Polaris helpt zo om sneller en veiliger te handelen, vermindert de cognitieve belasting en maakt het mogelijk om immersieve technologie verantwoord en toekomstvast in te zetten. Niet alleen in training, maar ook in echte operaties.

POLice Augmented Reality Intelligence System (POLARIS)

Door toepassing van Augmented Reality (AR) interfaces versterkt Embedded Acoustics B.V. de “omgevingsbewustheid” van interventie-eenheden. De beoogde oplossing combineert het gebruik van een visuele interface (AR-bril of helm) met 3D audio. Informatie wordt zowel in beeld als geluid over de werkelijke omgeving geprojecteerd. Embedded Engineering ontwikkelt degelijke interfaces, tot op heden vooral voor militaire toepassingen. Hierin is aangetoond hoe met het juiste interface-ontwerp informatie zeer intuïtief en doeltreffend kan worden aangeboden. De “awareness” van de omgeving neemt sterk toe, terwijl de cognitieve belasting juist verlaagd wordt. Ze passen het bestaande systeem aan voor de eisen van relevante teams bij de Politie.

Police Rapid Environment & Scenario Platform

PREP ontwikkelt een systeem waarmee politiemedewerkers binnen één uur een realistisch trainings- of operationeel scenario kunnen creëren en uitvoeren in een immersieve 3D-omgeving. Door gebruik van AI, realistische crowdsimulaties en actuele omgevingsdata kunnen agenten snel en effectief oefenen en evalueren. Ook kunnen ze hiermee voorbereiden op uiteenlopende situaties zoals evenementen, incidenten of grootschalige operaties. Het project onderzoekt de technische en operationele haalbaarheid van deze snelle scenario-generatie, met als doel het politiewerk wendbaarder, veiliger en beter voorbereid te maken.

Precision exposure therapy: Personalisation strategies and implementation of VR-based exposure therapy in mental health services

Angstgerelateerde klachten komen veel voor en staan centraal in psychische aandoeningen. Ze leiden tot minder welzijn, hogere zorgkosten en aanzienlijk productiviteitsverlies. Exposuretherapie is een breed erkende, effectieve behandeling voor deze klachten. Exposuretherapie in virtual reality (VRET) heeft voordelen boven traditionele vormen: de blootstelling is gecontroleerd en precies te doseren, en dus af te stemmen op de behoeften van de individuele patiënt. Gepersonaliseerde VRET kan bovendien flexibel worden ingezet in verschillende behandelfasen, van vroege interventie en ambulante therapie tot gebruik thuis. Twee knelpunten staan dat nog in de weg. Ten eerste ontbreekt systematische kennis over hoe je VRET effectief personaliseert, zeker gezien het brede aanbod aan content en de noodzaak om de behandeling zo precies mogelijk te maken en bijwerkingen zoals cybersickness te beperken. Ten tweede is er te weinig kennis over hoe gepersonaliseerde VRET effectief in de klinische praktijk wordt geïmplementeerd, vooral in ambulante zorg en thuis, en welke factoren duurzame inbedding beïnvloeden. Het project ontwikkelt eerst een personalisatiekader voor VRET dat stoelt op onderzoek én praktijk, en ontwikkelt, test en evalueert daarna een implementatiestrategie op maat. Werkpakket 1 brengt personalisatieparameters in kaart via een systematische literatuurstudie en iteratieve ontwikkeling met usability- en gebruikerservaringsstudies. Werkpakket 2 richt zich op implementatie en gebruikt kwalitatieve methoden, waaronder interviews, om de organisatorische, technische en klinische voorwaarden voor optimale implementatie te achterhalen. Het project bouwt voort op een bestaand multidisciplinair consortium binnen de Academische Werkplaats Digital Health and Mental Wellbeing, met een academische partner (Tilburg University), een klinische partner (GGz Breburg) en een bedrijfspartner (Psylaris), ondersteund door een klankbordgroep met (inter)nationale partners die vooroplopen in VRET-onderzoek en -implementatie. Vanuit (inter)nationale netwerken deelt het consortium de kennis via wetenschappelijke, professionele en onderwijskanalen, met effect op het welzijn van patiënten en een lagere druk op de ggz.

PRIME

CIIIC lanceert een landelijk netwerk van vijf IX Labs: fysieke werkplaatsen verspreid over Nederland, waar iedereen met interesse in immersieve technologie terecht kan voor faciliteiten, kennis en apparatuur. Samen maken ze de stap van experiment naar toepassing kleiner — open, laagdrempelig en voor iedereen bereikbaar. PRIME Lab op de KNVB Campus in Zeist onderzoekt hoe brein, lichaam en omgeving samenwerken om prestaties duurzaam te verbeteren. Ontwikkeld door CoVince, richt het lab zich op 'langer in je prime blijven' — relevant voor topsporters, brandweerlieden, chirurgen, piloten en iedereen die onder druk moet presteren. Met immersieve technologie, neurotech en spatial computing biedt PRIME een unieke plek voor training, onderzoek en innovatie. Startups, studenten, onderzoekers en professionals kunnen er ideeën ontwikkelen, testen en toepassen in realistische situaties. De huidige faciliteiten omvatten een Immersive Room met 270°-LED-schermen voor groepen, plus VR- en AR-systemen voor individuele en teamtraining.

PublicTwin

PublicTwin is een hybride platform dat professionals, ambtenaren en bewoners zowel online als op locatie relevante inzichten biedt in het ruimtelijke ordeningsproces en het maatschappelijk draagvlak daarvoor. Door bewoners al in een vroeg stadium te betrekken, worden terugslagrisico’s voorkomen of beperkt. Dit voorkomt kostbare vertragingen in planprocessen. Bezoekers van PublicTwin hebben de mogelijkheid om het project en de impact ervan te visualiseren, in realtime te reageren, vragen te stellen en suggesties te doen. Hierdoor kunnen professionals effectief en efficiënt inspelen op de reacties. PublicTwin bouwt aan draagvlak in de gemeenschap, en verzamelt ook onschatbare kwalitatieve gegevens ter ondersteuning van besluitvorming. Hierdoor worden investeringen aanzienlijk minder risicovol en versnelt dit het planproces.

RapidScan, snelle en autonome AI-generatie van 3D-omgevingen

RapidScan is een tool voor het snel creëren van realistische 3D-simulaties van echte locaties, gegenereerd met behulp van foto’s of video’s van de locatie. De resulterende scènes kunnen, nadat een locatie is vastgelegd, snel in een VR-headset worden bekeken en gebruikt. RapidScan borduurt voort op het eerdere werk van de Universiteit Leiden met 3D Gaussian Splatting. Daarin lieten ze zien dat complexe stedelijke gebieden met opvallend veel detail kunnen worden gereproduceerd. Door te focussen op snelheid en gebruiksgemak biedt de tool een praktische manier om situaties te verkennen of te oefenen, wat kansen biedt voor politie, gemeenten en anderen die belang hebben bij simulaties van fysieke omgevingen

Responsible Immersive Support for Firefighter Retreat under Unreliable Spatial and Communication Information

Brandweermensen die zich terugtrekken uit een pand werken onder extreme tijdsdruk, slecht zicht en hoge mentale belasting - terwijl juist dan plaatsbepaling en communicatie onbetrouwbaar kunnen worden. De Universiteit Twente onderzoekt hoe immersieve systemen die onzekerheid zichtbaar en begrijpelijk kunnen maken, zodat digitale aanwijzingen de besluitvorming ondersteunen zonder schijnzekerheid te creëren of gebruikers extra te belasten.

SamenSterk

SamenSterk is een collectief crisis-rollenspel in Mixed Reality. Teams van 4 deelnemers beleven samen een crisissituatie, zoals 72 uur zonder kraanwater. Tijdens de game moeten zij oplossingen bedenken en verschillende belangen tegen elkaar afwegen, zoals gezondheid, sociaal welzijn en veiligheid. De ervaring maakt crisisvoorbereiding actief en gezamenlijk. Door samen beslissingen te nemen en de gevolgen daarvan te ervaren, ontdekken deelnemers wat een crisis vraagt van henzelf en van hun omgeving. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

Scenebrook Haalbaarheidsonderzoek Interactieve XR-Trainingsscenario’s

Het project onderzoekt of Scenebrook kan worden uitgebreid met functies waarmee de politie sneller en nauwkeuriger VR-trainingsscenario’s kan ontwikkelen. We testen drie punten: het automatisch omzetten van geo-data naar realistische 3D-omgevingen, het bouwen van complexe, voor de politie specifieke, scenario’s zonder technische kennis en het meten van leerresultaten in VR. Het doel is te bepalen of de politie hiermee realistische, actuele en direct aanpasbare trainingen kan maken voor situaties die lastig fysiek te oefenen zijn.

Shared Realities

Het Shared Realities-consortium lanceert een living lab om collectieve immersieve ervaringen en een fysieke en duurzame tentoonstellingscultuur voor opkomende vormen van immersieve kunst te onderzoeken en te ontwikkelen. Het consortium richt zich op het verkennen en onderzoeken van collectieve immersieve storytelling, het versterken van het ecosysteem voor coproductie en distributie, en het betrekken van het publiek door middel van gedeelde ervaringen. Makers, producenten, curatoren, distributeurs en onderzoekers werken samen om een opkomende praktijk verder te ontwikkelen en kennis te genereren via een onderling verbonden proces. De activiteiten zijn georganiseerd rond overlappende trajecten – ’creation and prototyping’, ‘reflection and interpretation’, ‘documentation and dissemination’ – en ontwikkelen toepasbare kennis, stimuleren duurzame tentoonstellingspraktijken en vergroten de internationale bekendheid van Nederlandse immersieve kunstenaars (kunstenaars die deel uitmaken van het consortium en kunstenaars die via een open oproep worden geselecteerd). De trajecten worden opgevoerd in de aanloop naar het jaarlijkse International Documentary Film Festival Amsterdam.

SHIFT

SHIFT is een interactieve gesprekservaring voor sleutelpersonen en mensen met een hulpvraag. Tijdens het gesprek bouwen zij samen aan een visueel toekomstbeeld rond thema's als wonen, werk, relaties en vrije tijd. Met fysieke objecten, kaarten en korte interactieve minigames wordt het gesprek tastbaarder en minder afhankelijk van woorden. SHIFT ondersteunt sleutelpersonen zonder het menselijke contact over te nemen. De methode biedt een alternatief voor het klassieke intakegesprek en kan helpen om sneller vertrouwen op te bouwen en hulp beter af te stemmen. Gemeenten, welzijns-, jeugd- en participatieorganisaties en onderwijsinstellingen zijn mogelijke gebruikers. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

SHINE

CIIIC lanceert een landelijk netwerk van vijf IX Labs: fysieke werkplaatsen verspreid over Nederland, waar iedereen met interesse in immersieve technologie terecht kan voor faciliteiten, kennis en apparatuur. Samen maken ze de stap van experiment naar toepassing kleiner — open, laagdrempelig en voor iedereen bereikbaar. SHINE Lab in Rotterdam verbindt technische validatie met maatschappelijke toetsing. Het lab richt zich op drie regionale kerndomeinen: Life Sciences & Health, Maritiem & Industrie en de Digitale Gebouwde Omgeving. SHINE combineert hoogwaardige faciliteiten — telepresence, haptics, spatial audio en dome-visualisatie — met een publiek toegankelijke tentoonstellingsruimte. Zo worden IX-toepassingen niet alleen technisch getest, maar ook op gebruik, ethiek en impact. Publieke waarden, open-source en samenwerking met partners zoals SAT Montréal staan centraal. Het lab groeit gefaseerd: eerst 265 m² binnen het Katoenhuis, later uitgebreid met circa 950 m² inclusief een 360°-dome en experience room voor collectieve beleving.

SimCityScope

SimCityScope: virtuele beleving en afstemming van stedelijke overlast en uitvoeringsfasering SimCityScope is een interactief proces inclusief toolom bewoners, ondernemers en beleidsmakers bouwprojecten en andere veranderingen in hun buurt vooraf virtueel te laten ervaren. Via VR, AR of een scherm zie je naast het eindresultaat ook de planning, tijdelijke afsluitingen en mogelijke overlast. Zo ontstaat meer begrip, betrokkenheid en betere samenwerking vóórdat de uitvoering begint. Het project helpt gemeenten en andere partijen om samen met inwoners betere keuzes te maken bij stedelijke ontwikkeling.

SIMplify-XR, een AI-gestuurde VR-trainingsomgeving

Improvive wil de politie helpen om sneller trainingsscenario's te creëren om verdachte personen aan te spreken bij grote gebeurtenissen. Dit moet leiden tot een training in VR of Mixed Reality. Tot nu toe worden 3D-omgevingen en scenario’s door specialisten ontworpen. Zij willen dit vereenvoudigen door een AI-gestuurde ontwerpassistent, in combinatie met bestaande digitale tools. De AI-assistent begeleidt de maker stap voor stap bij het ontwerpen van een training. Op die manier kan de politie eenvoudig en autonoom scenario’s bouwen die passen bij actuele situaties.

Simulation Operations

SIM-OPS is een grootschalige VR-trainingssimulator voor de Nederlandse Politie. Het systeem combineert AI-gestuurde crowd-simulatie met fotogrammetrische omgevingen, zodat agenten realistisch kunnen oefenen met scenario's zoals demonstraties, rellen en gijzelingen. Door waar mogelijk bestaande software slim te integreren en eigen innovatie toe te voegen, biedt SIM-OPS instructeurs de mogelijkheid om zonder technische expertise zelfstandig scenario's te creëren. Het consortium onderzoekt de haalbaarheid van deze aanpak, waarbij kosten, complexiteit en doorlooptijd van traditionele training drastisch worden verlaagd terwijl de trainingseffectiviteit toeneemt.

Situational Awareness op elk moment, door iedereen

Met de innovatie van Imagem NL B.V. stellen zij gebruikers zonder specialistische kennis in staat om zelfstandig een digitale, fotorealistische kopie van een locatie te creëren en te verkennen. De locatie is gebaseerd op actuele data zoals dronebeelden, laserscans, 360-video, live feeds en administratieve bronnen. In deze 3D virtuele wereld kunnen gebruikers situaties analyseren, simuleren en coördineren. Denk aan vuur- en zichtlijn analyse of ‘wat als’-scenario’s realiseren. Door deze nieuwe informatiepositie creëeren zij een realistische digitale omgeving voor voorbereiding, coördinatie en optreden in ad-hoc en geplande situaties. Dit moet leiden tot snellere besluitvorming, verhoogde situational awareness, efficiëntere inzet van middelen en een veiligere werkomgeving voor agenten op straat.

SPOT - Simultaan Plaats Onderzoek Tool

De oplossing van CoVince Innovations B.V. zet eenvoudige video-opnames om in collaboratieve 3D-omgevingen. Hierdoor kunnen meerdere experts plaatsen delict binnen twee uur - vanaf elke locatie - simultaan bezoeken.

Stad in Beeld

Stad in Beeld – Participatieve digital twin voor toekomstbestendige stedelijke ontwikkeling In dit project onderzoekt Webbio B.V. de haalbaarheid van een participatieve digital twin, specifiek voor de gemeente Nijmegen. De focus ligt op het combineren van ruimtelijke data, beleidsinformatie en interactieve visualisatie via webXR. Het doel van de participatieve digital twin is om beleidskeuzes visueel inzichtelijk te maken en burgers op laagdrempelige manier te betrekken. In deze fase realiseert Webbio in samenwerking met de gemeente Nijmegen en 2 gespecialiseerde technologiepartners een werkend proof of concept gericht op 1 concrete wijk. De technische haalbaarheid, gebruikersinteractie, datakoppelingen en beleidsinbedding worden gevalideerd.

Stad op het Spel

Stad op het Spel laat besluitvormers van gebiedsontwikkelingen de effecten van hun keuzes en samenwerking ervaren. In deze interactieve beleving gaan zij in gesprek met mensen uit een toekomstig stadsscenario. Die gesprekken maken zichtbaar wat abstracte beleidsdilemma’s en ontwerpkeuzes betekenen voor het dagelijks leven. Door te spelen ontstaat ruimte voor empathie, reflectie en betere gesprekken. Zo draagt het spel op een toegankelijke en prikkelende manier bij aan menselijker beleid, effectiever werken en domein-overstijgend denken over de stad van morgen. Kortom: een gespreksstarter om tot nieuwe perspectieven te komen.

Stage IX

Stage IX heeft als doel de gefragmenteerde Nederlandse IX-sector te transformeren door een op kunstenaars gerichte infrastructuur op te bouwen die creatie, productie, presentatie en onderwijs verenigt. Het activiteitenprogramma genereert openlijk toegankelijke methodologieën en toolkits, creëert duurzame talenttrajecten en herwint verbeeldingskracht door technologiegedreven paradigma's uit te dagen. Het programma werkt met intensieve residenties die zijn opgezet rond praktijkgericht onderzoek met opkomende en gevestigde kunstenaars en collectieven, die via een open oproep worden aangetrokken. Elke residentie omvat workshops, prototyping en publieke activaties. Artistieke creatieprocessen fungeren als de belangrijkste onderzoeksmotor, waarbij residenties inzichten genereren in drie onderzoeksgroepen: ‘pedagogy, knowledge exchange & documentation’, ‘sustainable production workflows’, en ‘audience engagement & experience’.

Staging collective VR experiences

Een schaalbare en dus betaalbare IX-onboarding en social IX, als onderdelen van een optimale gebruikerservaring, blijven belangrijke uitdagingen voor de IX-gemeenschap. Hoe kunnen musea bezoekers effectiever onboarden zodat meer bezoekers een IX kunnen ervaren, die tegelijkertijd functioneel is? En hoe kunnen ze daarbij een gedeelde VR-ervaring creëren? Dat gaat de Hogeschool van Amsterdam onderzoeken in samenwerking met een museum en een IX-ontwikkelaar.

T.O.A.R.

Dit project onderzoekt de haalbaarheid van een innovatieve Augmented Reality (AR) oplossing die het politieoptreden veiliger en efficiënter maakt. Cronos B.V. ontwikkelt een concept voor een slimme bril, die agenten in het veld voorziet van een contextuele heads-up display (HUD) en een interactieve 3D-kaart. Dit systeem vertaalt complexe operationele data naar een direct tactisch voordeel, waardoor agenten beter geïnformeerd zijn en sneller kunnen reageren. De haalbaarheidsstudie valideert de technische opzet, de gebruikerservaring met de politie, en de integratiemogelijkheden voor de toekomst.

TactiCall

TactiCall is een immersive videobeloplossing die de politie ondersteunt in hun dagelijkse en operationele werk. Met behulp van augmented reality en informatie overlay kunnen agenten op straat live communiceren met meldkamer en specialisten. Hierdoor kan cruciale informatie sneller en visueel worden gedeeld. Dit verkort responstijden, maakt expertise overal beschikbaar, vergroot de veiligheid en verbetert samenwerking tussen disciplines. Ook biedt TactiCall mogelijkheden voor training en evaluatie door realistische situaties te herbeleven in VR/AR. Het haalbaarheidsonderzoek onderzoekt de technische en organisatorische randvoorwaarden voor brede inzet van TactiCall binnen de Nederlandse politie.

The Good, the Bad, and the Ugly: Exploring the Potential of VR for Decolonial Storytelling

Een belangrijk speerpunt van het CIIIC-stimuleringsprogramma zijn publieke waarden. Hoe zorgen we ervoor dat IX-toepassingen verantwoord worden ontwikkeld, toegepast en gebruikt? Dit thema loopt als een rode draad door alle gehonoreerde projecten. Het project van Hogeschool Inholland (met o.a. het Nationaal Archief en de Koninklijke Bibliotheek) richt zich zelfs volledig op publieke waarden. Daarbij staat de vraag centraal hoe scenarioschrijvers op verantwoorde wijze cinematografische VR-verhalen kunnen ontwikkelen over koloniale geschiedenissen en hun doorwerking in de huidige samenleving?

The hybrid stage: Assessing the enhancement of live performances through volumetrically captured video

Livemuziek raakt steeds vaker verweven met immersieve technologie. Vooraf opgenomen volumetrische video is een opkomende IX-technologie met veel creatief potentieel voor de livemuziek- en evenementensector: een echte artiest staat op het podium naast digitaal in 3D vastgelegde beelden. Spraakmakende voorbeelden (Madonna's optreden bij de Billboard Music Awards, ABBA Voyage) laten dat potentieel zien, maar hoe publiek dit werkelijk ervaart is nog nooit wetenschappelijk onderzocht. Producenten uit het mkb komen de technologie steeds vaker tegen, maar missen de empirische kennis en gevalideerde methoden om haar effectief in te zetten. Dit project vult die leemte met vraaggestuurd, praktijkgericht onderzoek in nauwe samenwerking met mkb-partners uit de hele productieketen van livemuziek. Het onderzoekt in hoeverre concertbezoekers vooraf opgenomen volumetrische video in een liveoptreden ervaren en accepteren, en onder welke voorwaarden dat hun beleving versterkt. Het project gebruikt een mixed-methodsontwerp in zes werkpakketten. In een co-designfase ontwikkelen artiesten en productiepartners een hybride performanceconcept. Twee prototypes met volumetrische video (een 2D-presentatie op ledscherm en een 3D-cilinderprojectie) worden geïmplementeerd en getest in een gecontroleerd experiment op de XR-stage van BUas, met psychofysiologische metingen (lichamelijke emotiemetingen), kwantitatieve zelfrapportage en kwalitatieve interviews. Publieke waarden, zoals transparantie richting publiek en verantwoord gebruik van de beeltenis van artiesten, gelden de hele tijd als ontwerpcriteria. De bevindingen leiden tot een onderbouwde herziening van het ontwerp, die vervolgens wordt gevalideerd op TURF Event in Breda. Het consortium bestaat uit Breda University of Applied Sciences, volumetrisch productiespecialist 4DR Productions, creatieve studio Live Legends, businessdeveloper Angle of Impact en muziekrechtentechnologiebedrijf Copyright Delta. Naast empirische kennis over publieksbeleving levert het project praktische productierichtlijnen en gevalideerde meetmethoden op, zodat mkb-producenten volumetrische verrijking van concerten toegankelijk en schaalbaar kunnen inzetten. De bevindingen zijn grotendeels overdraagbaar naar elke organisatie die de beleving van immersieve toepassingen wil evalueren.

The Key

The Key is een mobiele immersive simulatiegame waarin sleutelpersonen en samenwerkingspartners oefenen met realistische hulpvragen in een wijk. Spelers staan samen rond een dashboard, overleggen tijdens het spel, kiezen routes en zien direct wat hun keuzes doen met vertrouwen, voortgang, belasting en samenwerking. In fase 1 onderzoekt Hub Creations de inhoudelijke, technische, gebruiks- en marktmatige haalbaarheid. Ze ontwikkelen een proof-of-concept met een proefverhaal, dashboardmock-up en focusgroeptest met sleutelpersonen, gemeente en ketenpartners. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

The Locus Of Fear 7 (TLOF_7)

Een voorbeeld is het project The Locus of Fear, waarin UMC Amsterdam samenwerkt met de Universiteit Twente en 2 IX-makers uit de culturele en creatieve industrie. In dit praktijkgericht kunstonderzoek onderzoeken zij hoe IX kan helpen om angstervaringen beter te begrijpen en te meten.

The SHIFT

Hoe kan het productieproces van IX meer ruimte bieden aan de werkwijze van IX-makers, zodat zij vrijer kunnen experimenteren met technologie? Met die vraag wil consortium The SHIFT aan de slag gaan. Het consortium wil artistieke werkprocessen in kaart brengen, een gedeelde kennisbasis en community opbouwen en nieuwe productiestandaarden ontwikkelen. Makers vormen de kern van het consortium en verkennen deze onderwerpen via nieuw artistiek werk. De verwachte uitkomsten zijn een iteratief praktijkmodel en aanbevelingen voor structurele verbetering van de productieomstandigheden in de Benelux.

Thuis

Thuis wil een dieper gevoel van verbondenheid bevorderen door immersieve ervaringen te herinterpreteren als een belichaamde en toegankelijke praktijk in (semi-)openbare ruimtes, waarbij dans en beweging als kernmethoden worden gebruikt. Thuis wil het Nederlandse IX-veld versterken door lichaamsgerichte ontwerpprincipes aan te reiken die de afhankelijkheid van hardware uitdagen, en door deelbare kennis te leveren over het creëren van toegankelijke, inclusieve IX als een vorm van 'maatschappelijke infrastructuur' die sociale cohesie en collectief saamhorigheidsgevoel bevordert. Het onderzoek richt zich op hoe het lichaam een centralere rol kan krijgen in immersieve ervaringen en hoe een gevoel van thuis kan worden bevorderd onder deelnemers. Dit onderzoek is opgebouwd rond drie thema's: ‘spatial awareness’, ‘embodied empathy’ en ‘collective belonging’. Het activiteitenprogramma volgt een onderzoeksmethodologie door middel van ontwerp, gestructureerd in vier iteratieve fasen: 'collecting’, ‘processing’, ‘shaping, and ‘engaging’. Het onderzoek wordt uitgevoerd met gemeenschappen in openbare ruimtes. Deze methodologie zal resulteren in twee artistieke pilots (een in de buitenlucht, en een binnen), een casestudy, een open-source website en publieke events.

To what degree do interactive agents enhance the willingness-to-adopt IX?

IX-omgevingen kunnen de manier veranderen waarop mensen fysieke, interactieve vaardigheden trainen - van chirurgie tot teamsport. De Vrije Universiteit Amsterdam onderzoekt met bewegingswetenschappers, IX-ontwikkelaars en een user-experience-designer of interactieve avatars, die fysiek reageren op de bewegingen van de gebruiker, XR-training aantrekkelijker en effectiever maken. Als testcase dient een voetbaltraining waarin deelnemers leren zich vrij te lopen voor een pass - met en zonder meebewegende virtuele verdedigers.

Togetherness - alternate spaces for shared realities

Het consortium Togetherness wil via het ontwikkelen van prototypes onderzoeken hoe de collectieve immersieve ervaring van livemuziek kan worden vormgegeven. Het te ontwikkelen activiteitenprogramma zal bestaan uit langetermijnresidenties en kortere trajecten voor IX-makers en mid-career artiesten, geselecteerd via een open oproep. Doel is ontwerpmethoden te ontwikkelen die toegankelijk en toepasbaar zijn voor makers, podia en festivals binnen en buiten het consortium en aantoonbaar bijdragen aan het gevoel van samenzijn in een publiek.

Towards a Common Language for Immersive Experiences: a Cross-Sector Exploration of Concepts and Measurement

Hoe worden IX-effecten gemeten? En spreken verschillende sectoren wel over hetzelfde wanneer zij IX-concepten en meetmethoden gebruiken? Deze vragen veranderen mee met de ontwikkelingen in het IX-veld. Voor Zuyd Hogeschool is dat aanleiding om, samen met andere onderzoeksgroepen en IX-makers uit de creatieve industrie de perceptie van de bestaande concepten en methoden opnieuw kritisch te onderzoeken.

Training Sandbox

De Training Sandbox is een hybride IX-platform waarmee operationele politiemedewerkers zelfstandig realistische scenario’s kunnen genereren, aanpassen en delen binnen uren. Een webeditor maakt ad-hoc-situaties en grootschalige evenementen snel navolgbaar; een Unity-package geeft interne ontwikkelteams de mogelijkheid tot maatwerk en uitbreiding. Het platform ondersteunt real-time beïnvloeding, learning analytics en samenwerking met meerdere medewerkers in een simulatie. Met privacy-bewuste architectuur en publieke waarden als leidraad richt de Sandbox zich op het vergroten van handelingsbekwaamheid, vakbekwaamheid en mentale weerbaarheid van agenten, en het verkorten van de doorlooptijd van weken naar uren.

TransitieTwin3D

Nederlandse steden worden geconfronteerd met een ongekende stapeling van ruimtelijke opgaven: woningbouw, netverzwaring, aanleg van warmtenetten, vergroening en klimaatadaptatie. Deze uitdagingen botsen op straatniveau, ontwerpen en communicatie staan vaak los van elkaar ontworpen. Dat leidt tot versnippering, vertraging en onbegrip bij bewoners. TransitieTwin3D biedt een integrale IX-oplossing: een virtuele, interactieve omgeving voor beleidsmakers, uitvoerders en bewoners om ruimtelijke projecten te doorgronden, beïnvloeden en beter af te stemmen. De toepassing draait op het web-GIS-platform GeoApps, verrijkt met een real-time 3D-engine en live BIM-integratie via Innobrix. Gebruikers ervaren de impact van projecten via een 65” TouchTable of online, zonder VR-headsets of specialistische hardware.

Tussen straat en systeem

Robin de Lange ontwikkelt immersieve trainingen voor sleutelpersonen die in hun dagelijks werk te maken hebben met dak- en thuisloze mensen. Deelnemers ervaren hoe complex het dagelijks leven op straat kan zijn en oefenen met situaties waarin mensen bijvoorbeeld wantrouwend, verward, boos of teruggetrokken reageren. Ook taal en cultuur zijn hierin een uitdaging. De training is bedoeld voor onder meer wijkagenten, bibliotheekmedewerkers, jeugdwerkers en buurtcoaches. Voor deze groep is goede omgang met dak- en thuislozen een dagelijks thema. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

Urban Prototype Station

Urban Prototype Station: Through Our Eyes Urban Prototype Station: Through Our Eyes is een mixed reality platform dat de negatieve gevolgen van stedelijke ontwikkeling vermindert door het combineren van 3D-stadsmodellen, verhalen vertellen via volumetric videos van omwonenden en open data. Het platform visualiseert de impact van bouwprojecten op 3 functionele schaalniveaus: • vogelvlucht (1:500) voor project-op-tafel besprekingen; • buurtschaal (1:50) voor Madurodam-achtige wijkvisualisatie; • straatniveau (1:1) voor real-size in de echte omgeving. Het integreert persoonlijke verhalen van bijvoorbeeld omwonenden over overlastervaringen, dankzij levensechte hologrammen direct in het ontwerpproces. Het platform biedt een communicatiekanaal tussen bestuurders en omwonenden, waardoor plannen worden gevisualiseerd, omwonenden direct feedback kunnen geven, en alternatieve uitvoeringsscenario's kunnen worden gesimuleerd om overlast te minimaliseren.

Urban Remix

Urban Remix: AI-gedreven burgerparticipatie via visuele storytelling Urban Remix is een AI-gestuurd platform dat bewoners helpt hun ideeën voor hun eigen wijk visueel over te brengen. Via een chatbot, kaartinterface, beeld- en animatietools wordt burgerinspraak toegankelijker, overtuigender en visueel aantrekkelijker gemaakt. Het haalbaarheidsonderzoek onderzoekt de technische, maatschappelijke en economische randvoorwaarden voor een succesvolle implementatie. Hiermee wordt een brug geslagen tussen bewoners en beleidsmakers. Daarnaast krijgen studenten de kans om te werken aan een actueel maatschappelijk vraagstuk waarin AI, IX en inclusie centraal staan.

URPIX

URban Planning IX URban Planning IX (URPIX) helpt stadsplanners om beleidsscenario's snel in representatieve weergaves van stadsgezichten te vertalen. Dit geeft bewoners inzicht in de gevolgen van de verschillende scenario’s. De bewoners bekijken de beelden met XR-visualisaties. Ook geeft het de mogelijkheid om te schuiven tussen verschillende scenario’s. Naast het stadsbeeld toont URPIX ook de effecten op de leefomgeving, zoals de luchtkwaliteit, impact op mobiliteit en de bevolkingsdichtheid. Bewoners krijgen zo al in een vroeg stadium inzicht in de gevolgen van beleidskeuzes. Ook kunnen ze meedoen aan de dialoog tussen planners, beleidsmakers en uitvoerders.

Van ethische dilemma’s naar toekomstdenken: immersieve technologie als katalysator voor inclusieve besluitvorming

Technologische innovaties brengen urgente ethische vraagstukken met zich mee. Deze vraagstukken vereisen niet alleen een beoordeling van wat wenselijk is, maar ook een anticipatie op mogelijke toekomsten en de waarden die daarin centraal staan. Een belangrijke barrière voor inclusieve besluitvorming is het gebrek aan toekomst bewustzijn en ethische capaciteit. Veel mensen hebben moeite om zich implicaties van technologie voor te kunnen stellen. Vooral non-users ervaren een kenniskloof en denken niet mee te kunnen praten, terwijl zij wel de impact van technologie ondergaan. Dit probleem wordt versterkt doordat de toekomst van een technologie vaak verbeeld wordt door enkele bedrijven met verdienmodellen die polarisatie en digitale afhankelijkheid stimuleren, terwijl milieu-impact en sociale kosten worden geexternaliseerd. Dit vergroot de kans op eenzijdige besluitvorming. Het project past ethiek-by-design toe door bewoners van een stad inclusief en actief te betrekken bij het verkennen van ethische dilemma’s als het gaat opkomende technologie. We benutten maatschappelijke frictie als bron voor innovatie en koppelen technologieontwikkeling aan waarden zoals veiligheid, macht en inclusie. Het onderzoek richt zich op het vergroten van voorstellingsvermogen via twee ‘Moral Labs’: 1 - Traditionele presentatie (beeld en tekst), gevolgd door een gesprek; 2 - Immersieve presentatie in Virtual Reality (VR), gevolgd door een gesprek. In beide scenario's zullen meerdere deelnemers met elkaar in gesprek gaan over de ingenomen standpunten en de morele dilemma's. De VR-interventie gebruikt multiplayer-functionaliteit om social presence te creëren. Door een moderated split-test uit te voeren op de twee bovengenoemde scenario’s, zetten we in dit onderzoek de effectiviteit van een immersieve belevingen af tegen de traditionele presentatie. De rijkheid van beide gesprekken wordt geanalyseerd door de vijf dimensies van toekomstbewustzijn van Ahvenharju (2018) en de LIWC tool (Boyd, 2022). De resultaten bieden inzicht in hoe immersieve technologie kan bijdragen aan inclusieve ethische dialoog en democratische besluitvorming.

Virtual Reality en Neurofeedback

Virtual Reality en Neurofeedback: naar een inclusieve stad Het Olifantenpad Consortium stelt dat de tijd van de goed bedoelde tekentafelplannen en de onbedoelde olifantenpaadjes voorbij is. Olifantenpad Consortium ontwikkelt een participatietool die inzicht geeft in de bewuste en onbewuste reacties van mensen op een ruimtelijk omgeving of ruimtelijk ontwerp door gebruik van VR, AI en neurofeedback op basis van omgevingspsychologie. Deze tool leidt tot een breed inzicht in hoe verschillende groepen mensen de ruimtelijke omgeving beleven. Stedenbouwkundige fouten, dure aanpassingen achteraf en vertraagde bouwprocessen worden hiermee voorkomen.

Virtuele War Room voor Wendbaar Politieoptreden

De Virtuele War Room stelt politieteams in staat zich binnen enkele uren voor te bereiden op onverwachte situaties. Met actuele 3D-gebiedsdata bouwen collega’s samen een realistische tactische situatiekaart, verkennen zij scenario’s en oefenen zij direct in VR of Mixed Reality, ook vanaf verschillende locaties. In dit haalbaarheidsonderzoek bepalen we welke workflow nodig is om operationele collega’s zelfstandig scenario’s te laten creëren en gebruiken. Daarbij wordt rekening gehouden met de relevante randvoorwaarden voor verantwoord en veilig gebruik binnen de politiecontext.

Wijkmakers

Wijkmakers is een fysieke, interactieve maquette waarin bewoners oefenen met samenredzaamheid tijdens verstoringen en crisissituaties in hun wijk. Rond de maquette maken deelnemers onder tijdsdruk gezamenlijke keuzes over hulpvragen, middelen, rollen en prioriteiten. Licht, geluid en andere veranderingen laten direct zien wat hun keuzes betekenen voor de wijk. In fase 1 ontwikkelt Hub Creations een proof-of-concept en onderzoekt het de inhoudelijke, technische en gebruiks- en marktmatige haalbaarheid. Bewoners, gemeenten en wijkpartners testen de ervaring samen. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

WijkWijs

WijkWijs is een mobiele app die bewoners helpt zich op wijkniveau voor te bereiden op een crisis. In de normale situatie volgen zij een speelse AR-speurtocht langs noodvoorzieningen en belangrijke plekken in eigen buurt, met immersieve uitleg en een AI-assistent. Wanneer internet wegvalt, schakelt de app over naar een offline crisismodus met een lokale kaart en de on-device AI-assistent blijft beschikbaar. Het haalbaarheidsonderzoek wordt uitgevoerd door Dutch Rose Media/4DR Studios in Eindhoven, met Magic Trailz en Mear Fryslân als operationele partners en de gemeente Eindhoven als proeftuin. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

WijZijnWaterproof

WijZijnWaterproof helpt bewoners zich voor te bereiden op grootschalige wateroverlast. Klimaat- en waterdata worden vertaald naar realistische VR/3D-scenario's, zodat bewoners kunnen zien wat wateroverlast in hun eigen straat en woning kan betekenen. Vervolgens worden zij ondersteund om samen concrete voorbereidingen en onderlinge afspraken te maken. De aanpak heeft expliciet aandacht voor kwetsbare bewoners en wil zo de veerkracht en samenredzaamheid van buurten vergroten. In fase 1 onderzoeken Witteveen+Bos en C4Real onder meer de technische en maatschappelijke haalbaarheid, datakoppelingen, privacy en mogelijkheden voor opschaling door gemeenten. Bron: publieke samenvattingen fase 1, RVO

Ook deelnemen?

Bekijk de openstaande regelingen en dien je project in.

Bekijk regelingen